Czym jest komunikacja alternatywna i wspomagająca?

Komunikacja jest fundamentem ludzkiego życia. Dzięki niej wyrażamy potrzeby, przekazujemy myśli oraz budujemy relacje z innymi ludźmi. Jednak nie każda osoba może swobodnie porozumiewać się za pomocą mowy. Dlatego powstała komunikacja alternatywna i wspomagająca (AAC). Co więcej, odpowiednio dobrane metody pozwalają zwiększyć samodzielność i poprawić jakość życia osób z trudnościami w komunikacji.

Czym dokładnie jest AAC?

AAC (Augmentative and Alternative Communication) to zbiór metod, narzędzi oraz strategii wspierających osoby z trudnościami w porozumiewaniu się. Przede wszystkim umożliwia skuteczniejsze przekazywanie informacji. Ponadto pomaga budować relacje oraz aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym.

AAC obejmuje dwa podstawowe rodzaje komunikacji.

Komunikacja wspomagająca

Komunikacja wspomagająca uzupełnia istniejącą mowę. Dzięki temu wypowiedzi stają się bardziej zrozumiałe dla otoczenia. W praktyce wykorzystuje się gesty, symbole oraz obrazy. Co ważne, rozwiązania te są dobierane indywidualnie do potrzeb użytkownika.

Komunikacja alternatywna

Komunikacja alternatywna całkowicie zastępuje mowę werbalną. Dlatego jest podstawowym sposobem porozumiewania się osób, które nie mogą mówić. Jednocześnie pozwala im samodzielnie wyrażać potrzeby, emocje i opinie.

AAC to nie tylko wsparcie dla dzieci

Choć komunikacja alternatywna i wspomagająca najczęściej kojarzy się z terapią dzieci, korzystają z niej również osoby dorosłe. Między innymi są to pacjenci po udarach mózgu, urazach neurologicznych oraz wypadkach.

Ponadto z metod AAC korzystają osoby:

z afazją,
ze stwardnieniem zanikowym bocznym (SLA),
z chorobą Parkinsona,
z chorobą Alzheimera,
z mózgowym porażeniem dziecięcym,
z niepełnosprawnością intelektualną.

Co istotne, możliwość samodzielnego komunikowania się ma ogromny wpływ na poczucie godności oraz niezależności. Dzięki temu użytkownicy mogą aktywniej uczestniczyć w życiu społecznym i podejmować własne decyzje.

Jakie metody komunikacji alternatywnej i wspomagającej są dostępne?

Wybór odpowiedniej metody AAC zawsze zależy od możliwości ruchowych oraz poznawczych użytkownika. Dlatego każdy system komunikacji powinien być dopasowany indywidualnie. Jednocześnie należy uwzględnić potrzeby oraz cele osoby korzystającej z AAC.

Metody niskotechnologiczne

Do prostszych metod należą:

gesty, np. Makaton,
mowa ciała,
tablice z literami,
tablice z symbolami PIC,
tablice z symbolami PCS,
książki komunikacyjne.

Co więcej, metody te nie wymagają specjalistycznego sprzętu. Dlatego są często wykorzystywane jako pierwszy etap wdrażania komunikacji wspomagającej.

Metody wysokotechnologiczne

Nowoczesne technologie oferują jeszcze większe możliwości komunikacji. Między innymi wykorzystuje się:

tablety z aplikacjami MÓWik,
aplikację ALADIN,
komunikatory elektroniczne,
urządzenia sterowane wzrokiem, takie jak C-Eye® (Cyber-Oko).

Dzięki temu osoby z bardzo dużymi ograniczeniami ruchowymi mogą skutecznie porozumiewać się z otoczeniem. Co więcej, niektóre urządzenia umożliwiają wybieranie symboli wyłącznie za pomocą ruchu gałek ocznych.

Podsumowanie

Komunikacja alternatywna i wspomagająca (AAC) jest skutecznym wsparciem dla osób z trudnościami w porozumiewaniu się. Przede wszystkim pozwala wyrażać potrzeby, emocje oraz własne decyzje. Ponadto zwiększa samodzielność i poprawia jakość życia. Dlatego odpowiednio dobrane metody AAC odgrywają niezwykle ważną rolę zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. W efekcie osoby niemówiące mogą aktywnie uczestniczyć w życiu rodzinnym, społecznym i zawodowym.

Najczęściej zadawane pytania