Poradnik dostępności

Dobry plan na rzecz poprawy dostępności – co uwzględnić?

Plan działania na rzecz poprawy zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami nie powinien być dokumentem...

20 sierpnia 2026 6 min czytania Beata Nawrat

Plan działania na rzecz poprawy zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami nie powinien być dokumentem tworzonym wyłącznie po to, aby spełnić formalny obowiązek. Dobrze przygotowany plan pozwala realnie określić bariery, wyznaczyć priorytety i zaplanować działania, które krok po kroku zwiększają dostępność organizacji.

Dla podmiotów publicznych, które wyznaczyły koordynatora do spraw dostępności, przygotowanie takiego planu wynika z ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.

Jak przygotować plan, który będzie praktycznym narzędziem, a nie tylko dokumentem? Warto uwzględnić kilka kluczowych elementów.

1. Zacznij od analizy obecnego poziomu dostępności

Trudno zaplanować poprawę dostępności bez wiedzy, gdzie rzeczywiście występują bariery.

Pierwszym krokiem powinna być więc ocena aktualnej sytuacji w trzech podstawowych obszarach:

Dostępność architektoniczna

Warto sprawdzić między innymi:

  • wejścia i dojścia do budynku,
  • możliwość poruszania się wewnątrz obiektu,
  • dostępność wind, pochylni i schodów,
  • dostępność toalet,
  • miejsca parkingowe,
  • oznaczenia i system informacji w budynku,
  • możliwość bezpiecznej ewakuacji osób ze szczególnymi potrzebami.

Nie każda bariera musi oznaczać konieczność kosztownej przebudowy. Czasami dużą poprawę przynoszą niewielkie zmiany organizacyjne lub lepsze oznakowanie.

Dostępność cyfrowa

Kolejnym obszarem jest strona internetowa, dokumenty elektroniczne, formularze oraz inne usługi cyfrowe.

Warto sprawdzić m.in.:

  • czy serwis można obsługiwać za pomocą klawiatury,
  • czy elementy graficzne posiadają prawidłowe teksty alternatywne,
  • czy treści mają odpowiednią strukturę nagłówków,
  • czy kontrast jest wystarczający,
  • czy formularze są prawidłowo opisane,
  • czy publikowane pliki PDF i dokumenty są dostępne.

Sam atrakcyjny wygląd strony nie oznacza jeszcze, że jest ona dostępna.

Dostępność informacyjno-komunikacyjna

Dostępność dotyczy również sposobu komunikowania się z klientem, mieszkańcem, pacjentem, pasażerem czy uczestnikiem wydarzenia.

Należy przeanalizować m.in.:

  • dostępne formy kontaktu,
  • możliwość komunikacji z osobami Głuchymi i słabosłyszącymi,
  • sposób przekazywania informacji osobom niewidomym i słabowidzącym,
  • dostępność materiałów w prostym języku,
  • możliwość przygotowania informacji w tekście łatwym do czytania i rozumienia – ETR,
  • kompetencje pracowników w zakresie obsługi osób ze szczególnymi potrzebami.

2. Określ konkretne cele i priorytety

Plan nie powinien składać się wyłącznie z ogólnych deklaracji typu „będziemy zwiększać dostępność”.

Każde zadanie powinno być możliwie konkretne.

Przykładowe cele mogą obejmować:

  • usunięcie wskazanych barier architektonicznych,
  • poprawę dostępności strony internetowej,
  • dostosowanie dokumentów publikowanych online,
  • stworzenie procedury obsługi osób ze szczególnymi potrzebami,
  • poprawę systemu informacji i oznaczeń w budynku,
  • przygotowanie procedur bezpiecznej ewakuacji,
  • przeszkolenie pracowników,
  • wdrożenie prostego języka w komunikacji z odbiorcami.

Warto również określić, które działania są najpilniejsze. Nie wszystko trzeba realizować jednocześnie.

Dobry plan pozwala uporządkować zadania według ich znaczenia, możliwości organizacyjnych i dostępnego budżetu.

3. Wyznacz osoby odpowiedzialne

Jednym z częstszych problemów jest wpisanie do planu wielu działań bez wskazania, kto właściwie ma je wykonać.

Przy każdym zadaniu warto określić:

  • osobę lub dział odpowiedzialny,
  • osoby współpracujące,
  • termin rozpoczęcia,
  • termin zakończenia,
  • sposób sprawdzenia efektu.

Koordynator ds. dostępności może nadzorować cały proces, ale poprawa dostępności nie powinna być zadaniem tylko jednej osoby.

To działanie obejmujące całą organizację.

4. Zaplanuj szkolenia pracowników

Nawet najlepiej dostosowany budynek nie zapewni dobrej obsługi, jeśli pracownik nie będzie wiedział, jak odpowiednio zareagować.

Dlatego w planie warto uwzględnić rozwój kompetencji zespołu.

Szkolenia mogą dotyczyć m.in.:

  • obsługi osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności,
  • komunikacji z osobami ze szczególnymi potrzebami,
  • właściwego oferowania pomocy,
  • obsługi osób niewidomych i słabowidzących,
  • komunikacji z osobami Głuchymi,
  • potrzeb osób z niepełnosprawnością intelektualną,
  • prostego języka i ETR,
  • dostępności cyfrowej,
  • bezpiecznej ewakuacji osób z niepełnosprawnościami.

Dostępność zaczyna się nie tylko od infrastruktury, ale również od wiedzy, sposobu komunikacji i postawy pracowników.

5. Przygotuj realny harmonogram działań

Dobry plan powinien jasno pokazywać, co, kiedy i przez kogo zostanie wykonane.

Zamiast ogólnego zapisu:

„poprawa dostępności budynku”

lepiej określić konkretne działania, np.:

„przeprowadzenie audytu wejścia głównego – III kwartał”,

„wykonanie oznaczeń kontrastowych – IV kwartał”,

„szkolenie pracowników punktu obsługi – I kwartał kolejnego roku”.

Dzięki temu łatwiej ocenić postęp realizacji planu i uniknąć sytuacji, w której dokument istnieje, ale zaplanowane działania pozostają tylko na papierze.

6. Uwzględnij budżet

Niektóre działania związane z dostępnością nie wymagają dużych nakładów finansowych. Inne – szczególnie zmiany architektoniczne lub technologiczne – mogą wymagać większego budżetu.

Dlatego warto określić:

  • przewidywany koszt każdego zadania,
  • środki własne organizacji,
  • możliwe źródła finansowania zewnętrznego,
  • kolejność realizacji inwestycji,
  • działania możliwe do wykonania bez dodatkowych kosztów.

Dobrze przygotowany plan pomaga rozłożyć inwestycje w czasie i uniknąć przypadkowych wydatków.

7. Uwzględnij głos użytkowników

Dostępności nie warto projektować wyłącznie zza biurka.

Bardzo cennym źródłem informacji są osoby, które korzystają z budynku, strony internetowej lub usług organizacji.

Warto analizować:

  • wnioski o zapewnienie dostępności,
  • zgłoszenia użytkowników,
  • skargi,
  • wyniki audytów,
  • informacje od pracowników pierwszego kontaktu,
  • doświadczenia osób ze szczególnymi potrzebami.

To właśnie użytkownicy często jako pierwsi zauważają bariery, których nie dostrzega organizacja.

8. Monitoruj realizację planu

Plan dostępności nie powinien być dokumentem przygotowanym raz i odłożonym na kolejne lata.

Warto regularnie sprawdzać:

  • które zadania zostały wykonane,
  • które wymagają dalszej realizacji,
  • jakie pojawiły się nowe bariery,
  • czy zastosowane rozwiązania rzeczywiście działają,
  • jakie zadania powinny zostać dodane do kolejnej wersji planu.

Dostępność jest procesem. Zmieniają się technologie, budynki, usługi, przepisy i potrzeby użytkowników.

Dlatego również plan powinien być dokumentem rozwijanym wraz z organizacją.

Dobry plan dostępności to przede wszystkim plan działania

Najważniejszym celem nie jest stworzenie kolejnego dokumentu, ale doprowadzenie do rzeczywistych zmian.

Dobrze przygotowany plan pozwala określić, gdzie znajdują się bariery, ustalić priorytety, przypisać odpowiedzialność, zaplanować budżet i systematycznie poprawiać dostępność.

Najlepsze efekty daje połączenie audytu, konkretnych działań, wiedzy pracowników i regularnej kontroli efektów.

Dzięki temu dostępność przestaje być jednorazowym obowiązkiem, a staje się naturalnym elementem funkcjonowania organizacji.

Potrzebujesz wsparcia w poprawie dostępności?

EmpatiaLAB wspiera firmy i instytucje w budowaniu dostępnych usług i przestrzeni. Prowadzimy szkolenia, audyty i praktyczne warsztaty pomagające zespołom lepiej rozumieć potrzeby osób z niepełnosprawnościami i wdrażać dostępność w codziennej pracy.

Szkolimy. Audytujemy. Wdrażamy.

Sprawdź również

Co powinien zawierać raport o stanie zapewniania dostępności?

Raport pozwala ocenić aktualny poziom dostępności organizacji, a jego wyniki mogą stanowić punkt wyjścia do zaplanowania kolejnych działań i przygotowania planu poprawy dostępności.

Materiał przygotowany przez Beata Nawrat

Materiał opublikowany w Strefie Wiedzy EmpatiaLAB.

POTRZEBUJESZ WSPARCIA?

Przełóż wiedzę na konkretne działania.

Dobierzemy szkolenie, audyt lub warsztat odpowiadający potrzebom Twojej organizacji.

Porozmawiajmy