Jak uwzględnić zamówienia publiczne a dostępność w SWZ?
Zamówienia publiczne a dostępność to temat, który ma kluczowe znaczenie podczas przygotowywania Specyfikacji Warunków Zamówienia (SWZ) na systemy informatyczne i usługi.
W dobie powszechnej cyfryzacji zapewnienie dostępności jest ustawowym obowiązkiem, którego celem jest włączenie społeczne osób z niepełnosprawnościami. Prawidłowe sformułowanie Specyfikacji Warunków Zamówienia (SWZ), a w szczególności Opisu Przedmiotu Zamówienia (OPZ), ma kluczowe znaczenie dla uzyskania produktu lub usługi, z której będą mogli korzystać wszyscy obywatele na równych zasadach.
Podstawy prawne zapewnienia dostępności w zamówieniach publicznych
Głównym filarem prawnym w tym zakresie jest art. 100 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych (Pzp). Nakłada on na zamawiających obowiązek sporządzenia opisu przedmiotu zamówienia z uwzględnieniem wymagań w zakresie dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz projektowania uniwersalnego, o ile zamówienie jest przeznaczone do użytku osób fizycznych, w tym pracowników samego zamawiającego.
Dodatkowo ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (art. 4 ust. 3) zobowiązuje podmioty publiczne do określenia w treści umowy warunków służących zapewnieniu dostępności z uwzględnieniem minimalnych wymagań architektonicznych, cyfrowych oraz informacyjno-komunikacyjnych.
Najczęstszy błąd w SWZ – zbyt ogólne wymagania
W wielu postępowaniach można spotkać zapis:
„System musi być zgodny z wymaganiami dostępności cyfrowej”.
Takie sformułowanie jest niewystarczające. Nie określa sposobu oceny zgodności ani nie wskazuje konkretnych standardów, które powinien spełnić wykonawca.
Znacznie lepszym rozwiązaniem jest zapis:
„System musi spełniać wymagania normy EN 301 549 oraz kryteria sukcesu WCAG 2.1 na poziomie AA. Zgodność zostanie potwierdzona audytem dostępności wykonanym przez niezależnego audytora przed odbiorem końcowym.”
Wymagania dotyczące dostępności powinny być opisane w sposób jednoznaczny, mierzalny i możliwy do zweryfikowania podczas odbioru przedmiotu zamówienia.
Jak prawidłowo sformułować wymagania w SWZ dla systemów informatycznych?
Przy zakupie systemów IT lub tworzeniu serwisów internetowych kluczowym standardem jest zapewnienie dostępności cyfrowej.
Standard WCAG
Wykonawca powinien zrealizować przedmiot zamówienia zgodnie z wytycznymi WCAG 2.1 określonymi w załączniku do ustawy o dostępności cyfrowej. Warto zawrzeć w SWZ oświadczenie wykonawcy o posiadaniu odpowiedniej wiedzy i doświadczenia w tym zakresie.
Obecnym minimum wynikającym z polskich i europejskich przepisów jest norma EN 301 549 odwołująca się do WCAG 2.1. Dobrą praktyką jest jednak wymaganie zgodności z WCAG 2.2, co zwiększa trwałość i jakość wdrażanego rozwiązania.
Więcej o tym przeczytasz w artykułach Czym jest dostępność cyfrowa oraz WCAG 2.0 – najważniejsze wymagania.
Projektowanie uniwersalne
Opis Przedmiotu Zamówienia powinien zostać przygotowany w taki sposób, aby końcowy produkt był dostępny dla wszystkich użytkowników oraz umożliwiał dostosowanie do zmieniających się potrzeb.
Odwołanie do przepisów Unii Europejskiej
Jeżeli wymagania wynikają z prawa unijnego, na przykład z Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA), zamawiający powinien wskazać odpowiedni akt prawny w dokumentacji zamówienia.
Kryteria oceny ofert a dostępność
Dostępność może stanowić również jedno z kryteriów jakościowych oceny ofert zgodnie z art. 242 ustawy Prawo zamówień publicznych.
Zamawiający może przyznawać dodatkowe punkty za rozwiązania, które w większym stopniu uwzględniają potrzeby użytkowników lub oferują funkcjonalności wykraczające poza wymagane minimum.
Jak skutecznie egzekwować wymagania dotyczące dostępności?
Samo zapisanie wymagań w SWZ nie gwarantuje ich realizacji. W umowie warto przewidzieć odpowiednie mechanizmy kontroli.
Procedura odbioru
Spełnienie wymagań dostępności powinno zostać potwierdzone protokołem odbioru. Zamawiający może również zlecić niezależny audyt zgodności z WCAG.
Terminy usunięcia błędów
Wykonawca powinien zostać zobowiązany do usunięcia zgłoszonych problemów z dostępnością w określonym terminie, na przykład w ciągu 14 dni.
Kary umowne
Umowa powinna przewidywać konsekwencje za niewdrożenie wymagań dostępności lub opóźnienia w usuwaniu wykrytych nieprawidłowości.
Obowiązki zamawiającego w ogłoszeniu o zamówieniu
Prawidłowy proces wymaga także odpowiedniego przygotowania ogłoszenia o zamówieniu. W części dotyczącej przedmiotu zamówienia należy wskazać uwzględnienie aspektów społecznych oraz wymagań dostępności zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych.
Więcej praktycznych wskazówek i przykładowych zapisów można znaleźć w opracowaniu przygotowanym przez Urząd Zamówień Publicznych.
Podsumowanie
Prawidłowe uwzględnienie dostępności w SWZ wymaga czegoś więcej niż ogólnego odwołania do obowiązujących przepisów. Zamawiający powinien precyzyjnie określić standardy, zakres wymagań, sposób ich weryfikacji oraz konsekwencje niespełnienia wymogów.
Dzięki temu możliwe jest nabycie systemu informatycznego zgodnego z prawem, użytecznego dla wszystkich użytkowników i odpornego na ryzyko kosztownych zmian w przyszłości.
Przeczytaj również
- Czym jest dostępność cyfrowa
- WCAG 2.0 – najważniejsze wymagania
- WCAG 3.0
- Europejski Akt o Dostępności (EAA) – co nowe przepisy oznaczają dla sektora publicznego?
- Dostępność cyfrowa i informacyjno-komunikacyjna
Źródła
- Gov.pl, „Dostępność w zamówieniach publicznych”
https://www.gov.pl/attachment/39efc1f7-9aff-483c-9f06-4e4b4e6b5296
[dostęp: 17.06.2026 r.]